woensdag 18 november, 2026
De stem van de nieuwe generatie

Het imago van het klimaat moet op de schop

Beeld: door Joelle Klok
Binnenland

Terwijl de VN-klimaattop (COP31) in Antalya in volle gang is, lijkt de aandacht voor het klimaat onder jongeren af te nemen. Hoe wordt het klimaat weer een bespreekbaar en breed gedragen onderwerp onder jongeren? Red Pers bespreekt het met Merel Fiets, voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging.

Door: Idske Zijlstra
Leestijd: 6 min

We willen het er niet over hebben, maar we kunnen er niet omheen: het klimaat is in crisis. Vorige week vlogen premiers, presidenten en andere wereldleiders naar Antalya om te onderhandelen tijdens de United Nations Climate Change Conference, beter bekend als de COP. Met onderwerpen als ‘Net Zero’, ‘Carbon Budget’ en ‘mitigation’ gaat deze conferentie aan veel jongeren voorbij. Het klimaat bepaalt onze toekomst ingrijpend, maar blijft voor jongeren een abstract onderwerp dat aan aandacht verliest. Hoe zorgen we ervoor dat we weer gaan praten over het klimaat? Volgens Merel Fiets, voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging, is daar een nieuw verhaal voor nodig, inclusief nieuwe ‘klimaattaal’. 

Waarom moeten we volgens jou anders gaan praten over het klimaat? 

“Het klimaat wordt nu vaak uitgelegd met doemscenario’s, CO2 reductiedoelen en andere technische taal. Denk aan een ‘SDE++’ subsidie in de EU: als je die termen niet kent, is dat gewoon onbegrijpelijk. We hebben een verhaal nodig dat weer gevoeld wordt. De oplossingen zijn er, dus het is nu het belangrijkste dat die oplossingen sociaal en maatschappelijk gedragen worden. Kortom, we moeten iedereen meekrijgen. Daar is een nieuw verhaal voor nodig, dus een nieuwe manier van praten over het klimaat en een nieuwe taal om woorden te geven aan de gevoelens die klimaatverandering oproept. Plaknacht, zomereenzaamheid en landschapspijn, bijvoorbeeld.”

Woorden die gelinkt lijken te zijn aan individuele gevoelens. Tegelijkertijd voelt klimaatverandering als een probleem dat je als individu niet op kan lossen. Hoe zien jullie deze relatie?  

“De woorden zijn bedoeld om de gevoelens die klimaatverandering oproept beter te kunnen bespreken met elkaar. Landschapspijn beschrijft bijvoorbeeld hoe de omgeving waarin je bent opgegroeid verandert, en dat die verandering kan voelen als iets dat je verliest. Door hier een woord aan te geven, benadrukken we bovendien dat we dit verlies niet zomaar accepteren. Een ander voorbeeld is samenredzaamheid, in plaats van zelfredzaamheid, om te benadrukken dat we het samen doen. Naar aanleiding van de woorden ontstaat een gesprek, het gevoel blijft hangen, en vanuit daar kun je samen de verandering aan gaan.”

‘Van je laten horen is niet meteen ‘groots’, maar kan op veel manieren’

Veel jongeren weten dat klimaatverandering grote negatieve gevolgen heeft, maar kijken weg: de impact lijkt zo groot en overweldigend dat ze er moedeloos van worden. Wat kunnen jongeren wél doen? 

“De toekomst is soms ook gewoon eng voor onze generatie. Niet alleen klimaatverandering, maar ook de snelle groei van AI en de geopolitieke spanningen: er is zoveel om je druk over te maken. Moedeloosheid, onzekerheid en machteloosheid bestrijd je dan door mensen het gevoel te geven dat ze een stem hebben, dat ze bepaalde ‘agency’ hebben om iets te kunnen veranderen. Wij halen die agency niet uit leefstijlverandering. Dus niet: je mag geen vlees meer eten, je moet dit doen. Dat werkt niet en dat is niet de oplossing van het probleem. Het probleem is uiteindelijk het systeem waar we in leven: de regelgeving, het beleid en hoe bepaalde keuzes ons het makkelijkst worden gemaakt.

Die agency van individuele jongeren zit dan in verschillende vormen van burgerschap, met andere woorden: ontdekken dat als het anders geregeld is dan jij zou willen, dat je van je kan laten horen. Bijvoorbeeld door mee te lopen met de klimaatmars of je ergens aan te melden als vrijwilliger, maar ook stemmen is een vorm van burgerschap. Van je laten horen is dus niet meteen ‘groots’, maar kan op veel manieren. Dat willen we jongeren meegeven, samen met de boodschap dat ze niet de enige zijn die zich zorgen maken en zich machteloos voelen. Als je daar je eigen draai in vindt, samen met anderen, zijn er zo veel manieren waarop je iets met jouw zorgen kan doen.”

Nederlandse jongeren hebben uiteenlopende wensen en politieke voorkeuren. Waar de één vrijwilligerswerk doet, is de ander helemaal niet geïnteresseerd in agency in de vorm van burgerschap. Hoe proberen jullie al die verschillende jongeren te bereiken?  

“Op dit moment schrijft de Jonge Klimaatbeweging, samen met andere jongeren, een toekomstvisie voor 2040. Een visie is altijd subjectief. Desondanks lukt het best goed om alle verschillende perspectieven samen te brengen in één visie: jongeren hebben hetzelfde einddoel, namelijk een gezellige, gezonde en betaalbare wereld. Ook kunnen ze, ondanks verschillende meningen over hoe we daar komen, wel allemaal redeneren zonder afhankelijk te zijn van andermans belangen of de organisatie die ze vertegenwoordigen. Tegelijkertijd blijft het lastig om alle perspectieven even goed mee te nemen: als je één visie schrijft, moet je altijd keuzes maken in hoe zwaar elke stem weegt. We leggen de nadruk op het bereiken van de ondervertegenwoordigde stemmen in de politiek en in de energietransitie, bijvoorbeeld door met studenten op het MBO in gesprek te gaan en jongeren buiten de randstad op te zoeken.”

‘De verandering moet gedragen worden door iedereen’

Naast de vaak abstracte taal die gebruikt wordt, lijkt het klimaat last te hebben van het imago als ‘links onderwerp’. Hoe ga jij hiermee om in jouw werk?  

“We gebruiken verschillende verhalen om verschillende groepen aan te spreken, want uiteindelijk gaat klimaatverandering iedereen aan. Dat is hoe wij het verhaal willen vertellen: de verandering moet gedragen worden door iedereen. Bij de één spreek je vaker over de kosten van niks doen, van het uitstel van verduurzaming, de schade van de hitte deze zomer of de innovatie die veel op kan leveren. Bij de ander frame je [de klimaatadaptatie] als strategische autonomie, dus hoe verduurzaming bij kan dragen aan weerbaarheid. Of soms hebben we het veel meer over het existentiële probleem van de crisis waar we in zitten. Het is dus een kwestie van je aanpassen aan de groep.”

Nog even en het kerstdiner staat weer voor de deur, inclusief de ongemakkelijke gesprekken met die ene oom of tante die klimaatverandering niet zo nauw neemt. Hoe kan de nieuwe aanpak en taal in zo’n situatie gebruikt worden? 

“Begin met vragen stellen over wat de ander belangrijk vindt in het leven. Dit brengt je op waarden zoals vrijheid en rechtvaardigheid, maar ook waarden zoals gezelligheid en plezier met vrienden en familie. Deze waarden kun je dan gebruiken in gesprekken over de toekomst en het belang van het klimaat voor die toekomst. Daarnaast is het belangrijk om het verhaal een realistisch perspectief te geven. Het is nou eenmaal niet alleen maar rooskleurig, maar je kan wél de vraag stellen: hoe zouden we willen dat de wereld eruitziet? Zo kun je toch het gevoel krijgen van: ‘Hé, we kunnen hier samen over nadenken.'”

Eindredactie door Hasse Drewes

Steun Red Pers

Je las dit artikel gratis, maar dat betekent niet dat het Red Pers niets heeft gekost. Wij bieden jonge, aspirerende journalisten een podium én begeleiding. Dat kunnen we nog beter met jouw steun. Die steun komt met twee voor de prijs van één, want onze sponsor matcht jouw donatie. Geef jij ons vijf euro? Dan ontvangen wij een tientje.

Over de auteur:

Idske Zijlstra (2001, zij/haar) studeerde geschiedenis in Utrecht en Europese politiek en maatschappij in Leiden, Praag en Krakau. Ze is, kortom, geïnteresseerd in wat er over de grens gebeurd, maar zoekt de verhalen ook dichter bij huis. Of het nou in Noord-Groningen, Utrecht of Brussel is: overal zetten mensen zich in om hun buurt, stad en land mooier en eerlijker te maken. Naar die mensen gaat ze op zoek.

Lees meer van Idske Zijlstra