Marie van der Donk (26) studeerde journalistiek en begon in 2020 als freelance beeldmaker. Nu werkt Marie als vormgever bij LINDA. en LINDA.meiden. Daarnaast doet ze nog steeds vormgevingsklussen, zoals boeken en posters, op freelancebasis.
Hoe ziet je werkproces eruit?
“Mijn freelance werk is een creatieve uitlaatklep. Ik werk veel met mijn scanner en hier kun je heel creatief mee zijn. Soms beweeg ik per ongeluk en geeft juist dat een interessant effect. Fotograferen zou veel sneller zijn, maar dit is een leuker creatief proces.”
Gebruik je in je werk ook wel eens generatieve AI?
“Ik gebruik bijna elke dag AI. Nabewerking die ik anders zelf zou doen in Photoshop, laat ik nu door de AI-tools van Photoshop doen. Zo kan ik in één keer alle stofjes die op mijn scanner zijn gevallen weghalen. Dat scheelt me zo drie uur en is ontzettend fijn. Ook kun je de omtrek van mensen selecteren en daarna de achtergrond aanzetten om personen er makkelijk uit te halen.”
In mijn werk voeg ik, als een compositie te perfect is, juist iets rommeligs toe
Hoe beïnvloedt de komst van AI het werk dat je maakt?
“Juist omdat we zo veel AI gegenereerd beeld zien, zie ik online veel dat we juist ook behoefte hebben aan authenticiteit. Ik moet altijd een beetje denken aan de Kesha vibe uit de jaren 2000. Mensen snakken naar beeld dat eigen en echt voelt.”
“In mijn werk probeer ik als een compositie te perfect is, juist iets rommeligs toe te voegen. Gisteren was ik uien aan het inscannen. Dan laat ik expres de schilletjes ernaast liggen. Ik merk dat mensen het leuk vinden om te zien dat een beeld door iemand gemaakt is.”
Welke invloed heeft AI op hoe je aan freelanceklussen komt?
“Veel opdrachten komen van connecties via mijn studie of mijn werk voor LINDA. Daarnaast vinden mensen mij op TikTok. Het algoritme van TikTok is natuurlijk ook een AI. Daar probeer ik wel op in te spelen door bijvoorbeeld met mijn captions aan te sluiten op populaire zoektermen.”
Hoe kijk je naar de toekomst van je werk in relatie tot AI?
“Uiteindelijk denk ik dat het een goed huwelijk moet worden tussen AI en makers. Het scheelt me nu vooral heel veel tijd. Ik hoop dat ik in de toekomst nog steeds zo tevreden ben, maar daar maak ik me soms wel zorgen om. Ik ervaar geen angst om overbodig te worden, maar eerder de druk om alle ontwikkelingen voor te blijven. Je moet met AI leren werken, want anders vis je straks achter het net. Dit voelt wel een beetje als huiswerk.”
Hoe kijk je naar de toekomst van vormgeving?
“Ik denk dat veel banen als vormgever niet meer gaan bestaan, maar er zal altijd behoefte zijn aan mensen die persoonlijke dingen maken. Schilders waren ook bang voor hun beroep door de uitvinding van de fotografie. Voor een deel is hun werk vervangen: portretten van Máxima worden nu gefotografeerd. Maar we geven nog steeds veel geld uit aan schilderkunst. Die gedachte stelt me wel gerust.”
“Ik merk ook dat er nog veel vragen zijn, omdat er nog geen beleid is. Stel dat ik een chatbot bouw die mijn beelden combineert met die van anderen om nieuw beeld te maken. Van wie is het beeld dan? In deze wereld verdien je niet zo veel, dus naamsvermelding en eigenaarschap zijn zo belangrijk.”
Probeer je je eigen werk daartegen te beschermen?
“Niet echt. Er zijn mensen die heel klein hun naam in ogen zetten, omdat dat moeilijk is voor AI. Maar dan ben je daar zo lang mee bezig en het is een kwestie van tijd voordat de technologie dat ook kan.”
Daan van Dongen (25) studeerde vorig jaar af aan de kunstacademie en maakt sindsdien animaties als freelancer.
Welke rol speelt AI in je maakproces?
“In mijn eigen werk heb ik nog nooit AI toegepast. Ik probeer wel op de hoogte te blijven van wat het allemaal kan en experimenteer er soms mee. Wat ik vooral zie is dat AI nog heel slecht is in het maken van complexe animaties waarbij je ook nog dingen wil aanpassen. Ik ben zo lang bezig met het algoritme laten doen wat ik wil, dat ik het net zo goed zelf kan animeren.”
“Wel vind ik het interessant om beeld te kunnen genereren met generatieve AI. Het kunstige daaraan is dat je in de creatieve keuzes de hand van de maker blijft zien. AI neemt juist die creatieve keuzes uit handen, en dan vind ik het niet meer leuk.”
Welke andere factoren spelen een rol bij je keuze om wel of geen AI te gebruiken?
“Bedrijven trainen AI met data die niet van hen is, maar van creatieve makers. Dit is voor mij de reden om het professioneel niet te gebruiken. Er zijn nu opt out opties, maar je zegt ook niet: als je niet wil dat ik je auto steel, kun je hier een kruisje aanvinken. Dit is een individuele oplossing, terwijl het gaat om een maatschappelijk probleem.”
“Officieel moeten bedrijven je om toestemming vragen. Maar bij bedrijven als Adobe staat de toestemming in de gebruiksvoorwaarden. Ik ben financieel van hun software afhankelijk, dus kan ik de gebruiksvoorwaarden ook niet weigeren.”
Als je je wil onderscheiden van AI, kun je het beste zeggen: dit is mijn stem
Welke rol speelt je leeftijd in je blik op AI in je vakgebied?
“Als ik al bijna met pensioen zou gaan, zou ik niet kijken hoe ik AI kan toepassen in mijn eigen werk. Sterker nog, ik zou me vrijer voelen om er vol tegenin gaan als ik meer financiële zekerheid en een bestaand netwerk zou hebben.”
Wat merk je ervan bij het werven van opdrachten?
“Toen ik mijn bedrijfje begon, was het er al. Daarom is het moeilijk om te zeggen of mensen die anders naar mij toe gekomen zouden zijn, nu AI gebruiken om plaatjes te maken. Al zou het me niet verbazen.”
Hoe verandert AI de kunst zelf?
“Kunst gaat steeds meer over de hand van de maker. Ik zie best veel kunst voorbijkomen waar juist de schets nog te zien is achter de lijnen of een bepaalde manier van kleurgebruik typerend is voor de kunstenaar. Ik denk dat het steeds belangrijker wordt om jezelf te profileren. Als je je wil onderscheiden van AI, kun je het beste zeggen: dit is mijn stem.”
Maarten Colijn (29) studeerde commerciële economie (na twee mbo-opleidingen). Met zijn bedrijf Aivy Productions maakt hij als zzp’er sinds vijf jaar video’s, foto’s en geeft marketingadvies. Dit doet hij vaak in samenwerking met andere creatievelingen.
Hoe heeft AI je werk nu al veranderd?
“Ik gebruik het om grote hoeveelheden informatie van de klant te structureren voor een videoscript. Bij het ondertitelen van video’s scheelt het me veel werk om AI te gebruiken. Je hoeft alleen nog zelf de puntjes op de i te zetten. Voor pitches genereer ik ook wel eens afbeeldingen en werken we met een AI gegenereerde voice-over. Vroeger spraken we alles zelf in of huurden we een stemacteur in. Nu kunnen we sneller en efficiënter een eerste beeld aan de klant laten zien.”
Welke verschillen merk je tussen de verschillende werkzaamheden die je doet?
“Fotografie is het makkelijkst te vervangen, omdat AI een plaatje vrij goedkoop en makkelijk kan genereren. Met videografie is dit lastiger, omdat de technologie niet goed is in consistent blijven. Dit kost voor bedrijven zo veel geld, dat ze beter een videograaf kunnen inhuren.”
Het voelt niet alsof ik een concurrentiestrijd aanga met AI
Welke beperkingen kom je tegen bij het gebruiken van AI?
“Ik word er blij van om te zien dat een video beter is wanneer ik het zelf doe. AI maakt altijd het perfecte plaatje, met gladde huid en perfecte belichting. Hierdoor voelt het totaal niet echt. We willen juist een verhaal vertellen, het karakter van mensen laten zien en daar een emotie bij uitdrukken.”
Kun je je daarin ook onderscheiden van AI?
“Voordat klanten bij mij komen, zijn ze vaak al zelf aan de slag gegaan met AI. De prompt staat er nog net niet bij. Als ik vervolgens in gesprek ga met de klant komen we op een veel leuker script. Klanten reageren dan verwonderd: ‘Oh, je doet dit zelf.’ Twee jaar geleden was dit nog de norm.”
“Het voelt niet alsof ik een concurrentiestrijd aanga met AI. Het is geen personeel of mens maar echt een gereedschap, net als een camera of Adobe. We moeten blijven meebewegen. Op het moment dat de trekker werd uitgevonden, hoefden mensen en paarden minder te ploeteren. Dit betekent niet dat we geen boeren meer hebben, maar wel dat het werk verandert.”
Wat merk je van AI bij het verkrijgen van opdrachten en inkomsten?
“Ik denk dat AI het voor mij juist makkelijker maakt om interessante klanten te werven, omdat er minder nodig is om iets te kunnen. Vroeger had je een hele grote camera, geluidsman en regisseur nodig op set. Door de tijd heen veranderen dit soort dingen. Toen ik instapte in het vak kon je al in je eentje met een rugzak aan de slag.”
Eindredactie door Maria van Riel
