Colombia bevindt zich in een uiterst spannend verkiezingsjaar. In mei staan de presidentsverkiezingen op de agenda, afgelopen maart was het linkse, Trump-kritische Pácto Histórico nog de grote winnaar bij de parlementsverkiezingen. In de peilingen voor mei gaat de partij echter gelijk op met het rechtse Movimiento Salvación Nacional, een uitgesproken Trump-gezinde partij. Colombia kiest dus of het linksaf of rechtsaf gaat, maar ook of het land een stem uitbrengt vóór of tegen Trump.
Aan de muur van de Universidad de Medellín hangt een grote poster van een Colombiaanse jaguar die met zijn klauw een Amerikaanse arend op de grond drukt. “Dit is óns Amerika, en we zullen het verdedigen,” luidt de beschrijving. Elders in de stad hangen de Colombiaanse en Amerikaanse vlag samen aan één stok. Het beeld is tekenend voor het afgelopen jaar, waarin de Colombiaanse tweedeling tussen anti-imperialisten en Trump-loyalisten sterk werd aangewakkerd.
Militair dreigement
De agressieve beleidstoon van Trump-II werd al in de allereerste week van zijn tweede regeertermijn gezet. Trump dreigde eind januari 2025 met importtarieven op Colombianse producten naar aanleiding van een rel met Colombiaans president Gustavo Petro over de deportaties van Colombiaanse migranten uit de VS. Hoewel Trump zijn herhaaldelijke handelsdreigementen nooit daadwerkelijk heeft ingevoerd, resulteerde ze in grote economische onzekerheid onder de Colombiaanse bevolking, die in de VS veruit haar grootste afzetmarkt kent.
Het bleef niet bij enkel economische dreigementen. Gedurende het jaar ontwikkelde zich een rel tussen de twee staatshoofden. Petro – de eerste linkse president in de geschiedenis van Colombia – heeft zijn kritiek op Trump en zijn regering nooit onder stoelen of banken gestoken. In felle bewoordingen bekritiseerde hij Trumps migratiebeleid en de – volgens internationaal recht onwettelijke -bombardementen van vermeende drugsboten op Colombiaanse wateren.
‘In mijn ogen behandelden de VS Latijns-Amerika altijd al als een achtertuin’
Het ontging Trump niet. Twee dagen na de inval in Venezuela – tevens een schending van het internationaal recht – en de ontvoering en arrestatie van zittend president Nicolas Maduro, dreigde Trump dat Petro “binnenkort wel eens de volgende zou kunnen zijn”. Een impliciet militair dreigement aan het adres van Colombia.
‘In your face’
De impact hiervan was ook voelbaar onder de Colombiaanse bevolking, zo stelt Valerie (31). “Voor mij persoonlijk heeft het afgelopen jaar vooral voor veel angst en stress gezorgd,” vertelt ze. “Je weet niet waar je aan toe bent en je bent altijd alert op wat er nu weer gaat gebeuren.” Valerie is psycholoog en werkt voor een maatschappelijke organisatie ter ondersteuning van (kans)arme kinderen. In een klein café in de stad Medellín drinkt ze koffie van Colombiaanse bodem. Want, zo zegt ze, “in het land van de koffie drink je geen Starbucks”.
Volgens Valerie kent de invloed van de VS in Colombianen lange geschiedenis. “In veel opzichten is Colombia een rijk land: we hebben olie, mineralen, en alles groeit op deze vruchtbare bodem,” zegt ze. “Colombia en de VS zijn altijd goede vriendjes geweest, maar de VS heeft ook altijd heel veel invloed uitgeoefend op Colombia. In mijn ogen behandelden de VS Latijns-Amerika altijd al als een achtertuin waar ze de macht over hebben, waar ze alles letterlijk uit de grond kunnen trekken.”
In essentie is het geopolitieke beleid van de VS in Zuid-Amerika dan ook niet fundamenteel veranderd onder Trump, meent Valerie. “Het beleid is vooral geïntensiveerd. Daarnaast is de onderliggende machtsagenda van de VS in Zuid-Amerika nu duidelijker zichtbaar dan voorheen: het is meer in your face.”
‘Voorheen hielden de VS vol dat ze democratie kwamen brengen, nu stellen ze trots dat ze olie komen halen’
Dit beeld vindt weerklank onder andere linksgeoriënteerde Colombianen. Zo ook bij Guillermo (43), landbouwkundige van beroep, die stelt dat de opstelling van de VS niet zozeer is veranderd, maar wel is ontdaan van alle schone schijn. Guillermo: “Voorheen hielden de VS vol dat ze democratie kwamen brengen, nu stellen ze trots dat ze olie komen halen.”
Toenemende tweedeling
Waar Valerie en Guillermo met argusogen naar de VS kijken, blijkt uit een opiniepeiling van AtlassIntell uit 2025 dat ongeveer de helft van de Colombiaanse bevolking juist een positieve mening over Trump heeft. Als cruciale handelspartner met ideologische invloed associëren veel Colombianen de invloed en aanwezigheid van de VS traditioneel met voorspoed en vooruitgang, zo verklaart Luis (40). Hij is voorzitter van verschillende sociaal-culturele initiatieven, bijvoorbeeld gericht op vrouwenrechten en Afro-Amerikaanse geschiedenis, en wijst op de nauwe verwevenheid tussen de twee landen. “Er is een heersende opvatting dat als het goed gaat met de VS, het ook met Colombia goed zal gaan.”
Maar Luis stuit daarbij, ook in zijn eigen omgeving, op een paradox. Ondanks dat Trump Colombia openlijk militair en economisch heeft bedreigd, zijn er ook Colombianen die hem als de man zien die Colombia veiligheid en economische stabiliteit kan brengen. De toenemende tweedeling tussen Trump-loyalisten en -tegenstanders laat zich gedeeltelijk verklaren als een verdeling tussen jong-links en oud-rechts.
‘Voor de een is Trump een held, voor de ander een ziekte’
Tot voor kort heeft conservatief rechts de boventoon gevoerd in het politieke landschap van Colombia, ook omdat veel jongeren thuisbleven. Door toedoen van de verbeterde veiligheidssituatie en toegenomen mogelijkheden voor kritische politieke expressie heeft het VS-kritische geluid van links echter aan populariteit gewonnen. Met name de Colombiaanse jongeren, die tijdens de presidentsverkiezingen van 2022 in groteren getale dan voorheen naar de stembus zijn gekomen, maken een belangrijk onderdeel uit van deze beweging. De presidentsverkiezingen van mei dit jaar gaan uitwijzen of deze beweging wordt voortgezet of niet.
‘Mijn gonnoroe’
Dat er een sterk polariserende werking uitgaat van Trumps acties en uitspraken, zag ook Luis met eigen ogen. Luis zag zijn familie de Amerikaanse inval van Venezuela met open armen ontvangen. “Ze waren aan het springen, zongen het Venezolaanse volkslied en bedankten Trump. Ik onthoud mij vaker van politieke discussies in de familie, juist omdat we ons aan weerszijden van het politieke spectrum bevinden, maar die dag heb ik absoluut niets gezegd”.
Dat felle kritiek en diepe verbondenheid met de VS naast elkaar bestaan, zie je terug in het alledaagse. Zoals in een bruisend jazzcafé in Manizales, een middelgrote stad in Colombia, waar Guillermo twee uur lang uitgebreid zijn afkeur van de VS uiteenzet. Met een brede glimlach zet de eigenaar van het café, bijnaam el Jefe, een plaat op die elke Colombiaan kent. Een Colombiaanse plaat? “Nee,” zegt el Jefe, “in feite komt alle muziek die je hier hoort uit de VS.”
Tegen middernacht druppelen Guillermo’s vrienden binnen. Ze omhelzen en begroeten elkaar. “Hola mi amigo,” zeggen ze, “hola mi gonorroea”. Waarom ze elkaar met deze woorden begroeten? Guillermo legt uit dat ze ‘gonorroe’ onderling zowel als koosnaam en als scheldwoord gebruiken. “Je zegt het tegen je beste vriend of tegen je grootste vijand. In die zin ziet men Trump hier in Colombia als de gonorroe uit Noord-Amerika: voor de een is Trump een held, voor de ander een ziekte.”
De volledige namen van Valerie, Guillermo en Luis zijn omwille van hun privacy uit het artikel verwijderd en bekend bij de redactie
Eindredactie door Pim Molenaar
