“Beste Finnen in het buitenland.” De Finse president stond, met rechte rug en een plechtige blik, oog in oog met de Instragram-scroller. Heeft hij het nou tegen mij? “We vieren de Finse Onafhankelijkheidsdag in een tijd van mondiale onrust. Crises, conflicten en bedreigingen voor biodiversiteit worden weerspiegeld in onze alledag, ongeacht waar we leven. Echter, ondanks al deze onzekerheid, is er geen reden tot wanhoop. Wij hebben alle sleutels tot succes, als natie en als individuen, wanneer we onszelf en anderen vertrouwen.” Met één Instragram-reel stak hij mij en andere kijkers een hart onder de riem en zei hij: jij hoort er ook bij.
Soortgelijke rol, ander land
Stubb is actief campagne aan het voeren voor zijn land. Als half Finse Nederlander zie ik dat vooral op Instagram. De president op schaatsen, de president met wereldleiders, de president met Dick Schoof… Schoof? Eén week na de voorgenoemde video, post @alexstubb een filmpje waarin hij premier Schoof stevig de hand schudt, kasteel Duivenvoorde op de achtergrond. Eigenlijk lijken ze op elkaar: lang, een hardlopersbouw. Beiden worden in 2024 landsleider – beiden leiden een kabinet dat elf maanden zat en niet per se bekend staat als bijzonder effectief (Stubb in 2014–2015). Bovendien: allebei worden op dit moment geacht hun eigen politieke voorkeur te overstijgen om een land bij elkaar te brengen.
Schoof complimenteert Stubb bij wijze van grap met zijn wijnkleurige stropdas – Schoof draagt zelf een bijna identiek exemplaar. ‘Purple Friday, hé,’ zegt Schoof erbij. Stubb kiest voor beleefd knikken en lachen. Maar wat lijkt op stijfjes voldoen aan de sociale verplichtingen, is dat blijkbaar niet. Minister-president Schoof is een goede vriend en een van die Europese leiders, met wie ik regelmatig spreek, schrijft hij erbij. En: Bedankt, minister-president Schoof, voor je gastvrijheid en vriendschap. Schoof schrijft in zijn post: De banden tussen Finland en Nederland zijn uitstekend en gaan terug tot in de Middeleeuwen. Dat is nogal wat. Ik spring op en heb het gevoel dat ik er iets mee moet, het aan iemand wil laten zien. Mijn twee vlagvoerders, vrienden!
In een lappendeken aan polariserende partijen kan een neutraal figuur prettig zijn
Wat vinden de Finnen van Stubb?
Een paar weken later ben ik in Finland, om er een aantal maanden te studeren. Her en der hoor ik over de president. In het familietijdschrift Seura geven lezers hem lovende beoordelingen: “Alexander Stubb is gecultiveerd, welbespraakt en sociaal, allemaal goede eigenschappen voor een president. Hij durft in zijn toespraken te zeggen dat Rusland niet te vertrouwen is. Ik was vooral onder de indruk van zijn optimisme in zijn toespraken.” Een grote krant peilt dat 76% van de mensen Stubb een goede of zeer goede president vindt; slechts 7% vindt hem (zeer) slecht. Familieleden zeggen tijdens een Oudjaarsdiner: “Stubb bouwt onze nationale reputatie op, de regering breekt die weer af.”
Misschien is die populariteit beter te begrijpen met een beetje context. De Finse politieke situatie vertoont redelijk wat overeenkomsten met de Nederlandse. Beeld je het parlement ongeveer zo in: de premier werd geleverd door een zusterpartij van de VVD en de ‘Finse PVV’ werd de op één na grootste. Hun coalitiepartners zijn een soort Fryske Nasjonale Partij (de Zweedse Volkspartij in Finland) en ChristenUnie (de Christendemocraten). De neoliberale premier Petteri Orpo heeft, net zoals Rutte, onder bijvoorbeeld studenten weinig aanhang. De rechts-populisten ontketenen af en toe mediaophef, net zoals Geert Wilders op X zijn pen leegt. En de Zweedse Volkspartij, zo hoor ik in de tram, is het met alles eens, zolang ze in het parlement kunnen blijven zitten om de 300,000 Zweedstalige Finnen te vertegenwoordigen. Bij de volgende verkiezingen winnen de sociaaldemocraten waarschijnlijk weer, meent mijn docent Fins, want ook hier is regeren halveren.
In een lappendeken aan polariserende partijen kan een beetje neutraal figuur wel prettig zijn. Iemand die zich vooral bezigt met de niet-controversiële zaken, die ’s lands bedrijven bezoekt, die meedoet aan verbindende tradities. Neem de Finse landelijke goedendoelenactie ‘De Mooiste Kerstliederen’ (Kauneimmat Joululaulut), waarvoor kerken in december volstromen. Wiens gezicht zie ik wanneer ik het liederenboekje opensla? De president, beschermheer van het evenement.
“Who is… Stoob?” vraagt een andere uitwisselingsstudent tijdens de oriëntatiedagen van de Universiteit van Helsinki. Een Fins meisje laat vanaf haar telefoon dezelfde foto zien die ik in het liederenboekje zag. Maar zij trekt er een gezicht bij. Niet zo’n fan, vanwege Stubbs neoliberale partijachtergrond. In Nederland staat hij intussen bekend als de man die met Trump ging golfen. En op Instagram zie ik ook juist parodieën van hoe Stubb iedereen enigszins hautain een fijne Onafhankelijkheidsdag wenst.
Reels voor verbinding
Toch vraag ik me sinds die paar reels af: laten Nederlandse leiders hun verbindende taak liggen? De koning doet op de koninklijke manier zijn best, maar verkozen leiders lijken de mogelijkheid van een geruststellend woord haast te vergeten. Er was een mondiale pandemie voor nodig voordat Rutte een beetje op stoom kwam als verbinder. Voor de onverkozen, partijloze Schoof was een verbindende rol eigenlijk het enige dat hij kón doen – als mediator tussen (de achterbannen van) de coalitiepartijen, en als minister-president van het land. Toch kreeg hij maar weinig kleur op de wangen. Dat is ook te zien op Instagram. Stubbs Nieuwjaarsposts (onder andere fragmenten van zijn Nieuwjaarstoespraak) kregen samen zo’n 67.000 likes. Slechts 1.197 Nederlanders gaven Schoofs Nieuwjaarsgroet op Instagram een hartje (een foto van een stapel oliebollen voor het Catshuis).
Een houding van ‘op de winkel passen’ komt veel voor onder naoorlogse Nederlandse premiers, vertelt historicus Gijs van Engelen in zijn podcast Geschiedenis Inside. En ja, Schoof heeft soms wat weg van een kassamedewerker die zegt: “sorry, ik maak hier niet de regels.” Wat als we af en toe stilstaan bij de dingen waar wij het wél redelijk over eens zijn? Wij Nederlanders zouden vast gebaat zijn bij een beetje positiviteit en gemeenschapszin. Ik verwacht van onze volgende premier minstens een paar optimistische reels, waarna ook de nonchalante scroller denkt: misschien hebben we hier inderdaad iets moois samen. Een winkel mag toch af en toe haar producten uitstallen?
Eindredactie door Hasse Drewes
