De omringende buurt is volop in aanbouw en de wegen zijn zo nieuw dat ze nog niet op iedere app goed staan aangegeven. Maar wie vanaf de A1 de kleurrijke borden volgt, komt uit bij ‘veranderhuis’ De Groene Afslag. Het voormalig militair trainingscentrum van Bussum oogt van buiten nog altijd als een streng, gesloten en robuust gebouw. Maar eenmaal binnen word je direct ontdaan van iedere associatie met de vorige bestemming.
Midden in de aankomsthal staat een enorm Monster van Loch Ness, genaamd ‘Messy’, gemaakt van oude spijkerbroeken. Overal hangt kunst, de muren zijn kleurrijk en de ruimtes open. Vanuit het restaurant ontsnapt de geur van eten, bij de balie is een groepje aan het inchecken voor een nacht in het hotel. Bij De Groene Afslag betreed je een wereld die niet alleen vertelt hoe het anders kan, maar het ook laat zien.
Het concept
Het koffiezetapparaat serveert uitsluitend plantaardige melk. “Ook ons restaurant is volledig plantaardig, maar we hebben het niet met grote letters op de menukaart staan.” Wouter Bakker, aanjager van De Groene Afslag school (het gedeelte van de Groene Afslag dat cursussen aanbiedt), ziet een groot belang in het impliciet prikkelen van een andere, duurzamere manier van leven. “We zijn daarin nadrukkelijk niet activistisch. We willen dat ook iemand die voor Shell werkt hier nieuwsgierig wordt om aan verandering te werken.”
De Groene Afslag is een veelzijdige plek waar mensen samenkomen en geprikkeld worden om na te denken over nieuwe manieren om te wonen, werken, en leven. Sinds kort staat er op een steenworp afstand van het voormalig militair gebouw een zelfbouwcoöperatie, waar ook Wouter woont. Samen met zijn medebewoners draagt hij de verantwoordelijkheid voor het ontwerpen, bouwen en beheren van hun wooncomplex.
‘We willen dat ook iemand die voor Shell werkt hier nieuwsgierig wordt om aan verandering te werken’
De Groene Afslag is steward-owned. Dat betekent dat het bedrijf in eigendom is van mensen die de missie van het bedrijf bewaken. Met deze constructie stroomt eventuele winst vooral terug in de missie zelf en voorkom je inmenging van aandeelhouders die uit zijn op winstmaximalisatie voor eigen belang. “Maar voordat we over winst kunnen spreken, moeten we eerst onze schuld afbetalen,” vertelt Wouter lachend.
Duurzame verandering
Aan een tafel in de vorm van het Indonesische eiland Soemba – een gift uit het depot van het Museon in Den Haag – vertelt Wouter verder. “Mensen kunnen cursussen volgen bij de school, maar ook samenwerken aan eigen initiatieven in de Werkplaats. Iedereen is welkom, we willen zoveel mogelijk mensen meenemen. Al zijn we op onszelf natuurlijk heel kritisch.” Wouter lacht. “Om mensen uit te nodigen in verandering moeten wij moeten ons altijd afvragen: doen we het echt anders? Of gaan we toch mee in het dominante verhaal?”
Aan de grondslag van De Groene Afslag school ligt het zogeheten two loops model, ontwikkeld door Margaret Wheatley en Deborah Frieze van het Berkana Instituut. Dit model wordt gebruikt voor het aanzetten tot en in kaart brengen van verandering. De twee in elkaar hakende lussen of bogen (loops) stellen het bestaande en het nieuwe systeem voor. Er komt altijd een punt dat een bestaand systeem afneemt in populariteit. Op dat moment ontstaat ruimte voor vernieuwing.
Het is dit momentum dat De Groene Afslag wil benutten: met geld en menskracht uit het bestaande systeem ruimte creëren voor een nieuwe economie. “Klimaatrampen gaan onze kant op komen,” zegt Wouter. Toch straalt hij een en al optimisme uit. “Ik houd van deze plek, ik houd van de mensen hier. Ik geloof echt dat we met z’n allen iets anders kunnen bouwen.”
De Werkplaats
Om twaalf uur ‘s middags moet Wouter door. Er staat nog een ‘verander-workshop’ voor de ANWB op de planning. In het restaurant werkt kunstenaar Chiel Kuijl ondertussen ijverig aan een hangende trapconstructie. Wie deze naar boven volgt, kijkt uit op de ‘Werkplaats voor de Nieuwe Economie’, waar deelnemers voor een van draagkracht afhankelijk bedrag kunnen werken aan hun eigen initiatieven. Op dit moment zijn er zo’n twintig tot dertig leden, voornamelijk ondernemers.
Lilian Mansvelder-Potjer (38) is een van hen. Als trainer en coach in persoonlijk leiderschap ‘naar een toekomst die werkt’ rolde ze via een cursus De Groene Afslag in en werd ze lid van de Werkplaats. “Het is leuk om te sparren en van elkaar te leren. Als ondernemers hebben we een andere insteek, maar dezelfde drijfveren.” Ook Barbro van der Ham (51) en Babs van Gisbergen (54) ervaren dat zo. Beide werken ze aan hun eigen ondernemingen: Barbro helpt duurzame ondernemers aan een (financieel) gezond fundament voor hun bedrijf en leven en Babs heeft eerder een sociale coöperatie opgezet voor beginnende ondernemers in de bijstand.
‘Wees welkom in ons cluppie, er is voor iedereen ruimte’
Een plek voor iedereen
Op de vraag hoe ze zouden willen dat de Werkplaats en De Groene Afslag zich ontwikkelen in de komende jaren, zegt Babs: “De Werkplaats is nu nog te duur voor veel mensen. Als je een bijstandsuitkering hebt, kun je een lidmaatschap niet betalen. En er is geen ruimte om met je handen te werken.” Barbro voegt toe: “Het zou leuk zijn om een mix van gevestigde ondernemers, maar ook starters en creatieve ondernemers aan te trekken. Dan kunnen we als community echt iets voor elkaar betekenen.”
Om De Groene Afslag tot een plek te maken voor iedereen, zal er dus nog wat moeten gebeuren. Maar de wil is er in ieder geval, en het optimisme. Babs: “Het zou mooi zijn als we een echte gemeenschap worden en ook zo naar buiten treden. Zo van: wees welkom in ons cluppie, er is voor iedereen ruimte.” Barbro: “Dat je denkt: ik wil iets met circulair ondernemen, ik wil iets met duurzaamheid. Dan moet ik bij De Groene Afslag zijn.”
Van Gisbergen: “…en dan kan ik gelijk aan de slag!”
Eindredactie door Tijn Manche & Yke Uijtewaal
